Actualiteit
Coördinatie: Vincent Sagaert
De kapotte parkeermeter: een luisje in de juridische pels?
Het gebeurt eerder zelden dat een cassatiearrest door de goegemeente op goedkeurend gegniffel wordt onthaald. Dat was echter wél het geval met het cassatiearrest van 15 oktober 2026 (AR nr. C.24.0350.F), dat door de nationale media als aardigheidje onder de algemene aandacht werd gebracht: bij een defecte parkeerautomaat hoef je niet op zoek te gaan naar een andere - werkende - automaat om het parkeeroffer te plengen. Het volstaat dan om de parkeerschijf te gebruiken. Het gemeentelijk reglement van de stad Charleroi, dat ertoe verplicht om bij een defecte parkeerautomaat in eerste instantie op zoek te gaan naar de dichtstbijzijnde parkeermeter, is dan ook onwettig en werd dan ook terecht niet toegepast door de rechter (art. 159 Gw.). Een mediagenieke slagzin lijkt geboren: bij een kapotte parkeermeter kun je volstaan met de parkeerschijf, wat het gemeentelijk reglement ook moge bepalen. De geplaagde parkeerder wordt beschermd tegen een al te inhalige overheid - zo lijkt het althans.
De kwestie is echter heel wat prozaïscher en heeft vooral met bevoegdheidsverdelende regels te maken. Artikel 27.3.1, 2°, Wegverkeersreglement (KB van 1 december 1975) bepaalt dat, wanneer de parkeermeter of parkeerautomaat buiten gebruik is, de parkeerschijf moet worden gebruikt. Een gemeentelijk reglement kan dit voorschrift uit de wegcode niet zomaar opzijschuiven, zo wist al de politierechter te Leuven in 2004 (Pol. Leuven 6 februari 2004, onuitg., besproken door S. Vandromme in De Juristenkrant nr. 87 van 7 april 2004, 5). Sindsdien zijn de zaken er alleen maar complexer op geworden. Inbreuken op de voorschriften in verband met de beperkte parkeertijd en betalend parkeren zijn grotendeels gedepenaliseerd (art. 29, § 2, tweede lid, Wegverkeerswet) en worden geregeld door aanvullende reglementen die voorzien in parkeerretributies en -heffingen, wat een regionale materie is (die bv. wat Vlaanderen betreft wordt geregeld door art. 10/1 van het decreet van 16 mei 2008). Nu voorziet het decreet van 19 december 2007 van het Waalse Gewest in de mogelijkheid voor gemeenteraden om «bijkomende» reglementen (règlements complémentaires) vast te leggen, onder meer met betrekking tot het parkeren (zie de artt. 1, 3° en 3, § 1, alsook art. 6 van het Waalse decreet van 19 december 2007). Volgens het Hof van Cassatie kan een dergelijk «bijkomend» reglement de algemene reglementen (waaronder dus art. 27.3.1, 2°, Wegverkeersreglement) wel aanpassen aan de plaatselijke of bijzondere omstandigheden, maar kan het er niet van afwijken.
Of de voormelde slagzin rijp is om als een definitieve verworvenheid in het juridische collectieve onderbewustzijn neer te dalen, is evenwel nog niet zo zeker. Ingevolge de gedeeltelijke regionalisering van de verkeersmaterie werd inmiddels het KB van 3 juni 2024 «betreffende de Code van de openbare weg» uitgevaardigd, dat het Wegverkeersreglement van 1 december 1975 zal vervangen (BS 20 september 2024, inwerkingtreding thans bepaald op 1 juni 2027: art. 58 van het KB van 30 juni 2026, BS 15 juli 2026). In dat KB van 3 juni 2024 is er geen sprake meer van het huidige artikel 27 Wegverkeersreglement en dus ook niet meer van de bepaling die voorschrijft wat te doen bij een defecte parkeerautomaat, precies omdat dit een gewestelijke bevoegdheid betreft (zie hierover het Verslag aan de Koning, BS 20 september 2024, 108814). Het zal erop aankomen hoe de regionale overheden in de toekomst zullen omgaan met hun bevoegdheid op het vlak van verkeer in het algemeen en het parkeerbeleid in het bijzonder, alsook welke speelruimte zij aan hun respectieve gemeenten zullen laten. Hopelijk wordt daarbij dan niet enkel gekeken met een bevoegdheidsbril en pecuniaire focus, maar wordt er ook rekening gehouden met de besognes van de parkerende burger. Het parkeren van een voertuig, zeker in een druk stedelijk gebied, houdt niet zelden een hachelijke onderneming in, die tot een opeenstapeling van ergernissen kan leiden. Een kapotte parkeerautomaat of een niet-functionerende parkeerapplicatie is dan wel het laatste wat een vertwijfelde parkeerder wil hebben. Wanneer burgerzin wordt verwacht van de burger, mag er ook overheidszin worden verwacht van de overheid, die ervoor moet zorgen dat het instrumentarium waarmee ze parkeerretributies en -heffingen oplegt, naar behoren werkt. Wanneer dat door omstandigheden niet het geval blijkt te zijn, lijkt het redelijk om het ongemak daarvoor niet bij de burger te leggen. Misschien blijft dat van die parkeerschijf toch nog niet zo’n slecht idee.
Steven Van Overbeke